Kayıp Servetler: Çöpe Atılan Bitcoin’lerin Milyar Dolarlık Hikayesi

Önemli Noktalar

Dolaşımdaki Bitcoin'in yaklaşık %20'sinin yani milyonlarca coin'in kaybolmuş ya da erişilemez cüzdanlarda kilitli olduğu tahmin ediliyor
Galler'de bir mühendis, 8.000 Bitcoin'in anahtarını taşıyan hard diskini 2013'te yanlışlıkla çöpe attı ve o günden beri çöplüğü kazma savaşı veriyor
San Francisco'da bir programcının 7.002 Bitcoin'i, şifresini unuttuğu bir USB'nin içinde kilitli, cihazda yalnızca iki deneme hakkı kaldı

Bankada bir hesabınız varsa ve şifrenizi unutursanız bir telefon görüşmesi yeterlidir. Kimliğinizi bir şekilde doğrularsınız ve hesabınıza yeniden kavuşursunuz. Ya Bitcoin’de? Bitcoin'de böyle bir telefon yok. Aramayı yapacağınız bir merkez, sizi kurtaracak bir müşteri hizmetleri de. Bu, kriptonun en güçlü vaatlerinden biri olan "kendi bankan ol" özgürlüğünün bir diğer yüzü: Anahtarı kaybedersen servet sonsuza dek orada, görünür ama erişilemez bir şekilde durur. Gelin, bu paradoksun en çarpıcı iki hikayesini ve arkasındaki şaşırtıcı büyük resmi inceleyelim.

Çöplükteki 8.000 Bitcoin

Hikaye 2013 yazında, Galler'in Newport şehrinde başlıyor. James Howells adında bir bilgisayar mühendisi, Bitcoin'in neredeyse değersiz olduğu 2009'da evindeki bir Dell dizüstü bilgisayarla 8.000 Bitcoin "kazmıştı"; O dönemlerde bu, onun için sıradan bir hobiydi. Howells, sonradan dizüstü bilgisayarı parçalarına ayırdı, ama bir parçayı, içinde tüm servetin anahtarını barındıran küçük hard diski saklamaya karar verdi. İçinde tüm servetin anahtarını barındıran küçük hard diski.

Sonra, herkesin başına gelebilecek, en sıradan kazalardan biri yaşandı. 2013 yazındaki bir ev temizliği sırasında o hard disk, yanlışlıkla çöpe gitti! Howells'ın o zamanki partneri, istenmeyen eşyaları çöplüğe götürdü ve aralarında milyonlarca dolarlık anahtarı taşıyan disk de vardı. Disk, Newport'taki Docksway çöplüğüne gömüldü ve haftalar içinde tonlarca atığın altında kayboldu.

İşin trajik yanı, Howells diskin tam olarak nerede olabileceğini biliyor: Çöplüğün, Ağustos-Kasım 2013 arası atıkların gömüldüğü, yaklaşık 15.000 tonluk belirli bir bölümünde. Ama çöplüğün tamamı devasa, 1,4 milyon ton atık içeriyor. Yıllar içinde Howells, olağanüstü birçok plan geliştirdi: Yapay zeka destekli tarama, endüstriyel robotlar, çevre mühendisleri içeren bir kazı operasyonu... Hatta bulunması halinde gelirin yüzde 10'unu Newport halkına bağışlamayı bile teklif etti.

Newport Belediyesi ise bu talepleri her seferinde reddetti. Gerekçeleri ciddi: Çöplükte yoğun miktarda metan gazı, asbest ve zehirli sızıntı var ve kazı hem çevre hem de halk sağlığı açısından riskli. Üstelik atık kanununa göre çöplüğe atılan her şey artık belediyenin mülkü sayılıyor. Howells, 2024'te belediyeyi mahkemeye verdi ancak Ocak 2025'te Yüksek Mahkeme davayı reddetti çünkü yukarıda da söylediğimiz gibi disk, yasal olarak belediyeye aitti. Çöplük 2026'da kapatılıp güneş çiftliğine dönüştürülecek ve Howells'ın yüz milyonlarca dolarlık serveti, büyük olasılıkla sonsuza dek orada kalacak.

İki Deneme Hakkı Kalan Şifre

İkinci hikaye, belki de çok daha sinir bozucu çünkü burada bir servet kayıp değil, sahibinin önünde duruyor ama bir şifrenin ardında kilitli. 2011'de Stefan Thomas adında bir programcı, "Bitcoin nedir?" konulu bir tanıtım videosu hazırladı ve ücret olarak 7.002 Bitcoin aldı. O zaman bu para birkaç bin dolar ediyordu.

Thomas, coin'lerinin anahtarlarını IronKey adlı son derece güvenli bir şifreli USB'de sakladı. Bu cihaz, askeri düzeyde şifreleme kullanıyor ve kritik bir güvenlik özelliği var: On yanlış şifre denemesinden sonra içeriğini kalıcı olarak silip kendini tamamen kilitliyor. Thomas şifreyi bir kağıda yazmıştı ama o kağıdı kaybetti. Sonrasında en sık kullandığı şifre kombinasyonlarını denedi fakat sekiz denemenin sekizinde de başarısız oldu. Geriye yalnızca iki hakkı kaldı. Bir yanlış deneme bile artık servetini sonsuza dek yok edebilir.

Thomas, New York Times'a verdiği röportajda yaşadığı işkenceyi de anlattı. "Yatakta uzanıp bunu düşünürdüm. Sonra yeni bir stratejiyle bilgisayara giderdim, işe yaramazdı ve yine çaresiz kalırdım." Sonunda, akıl sağlığını korumak için pes etti ve cihazı bir İsviçre kasasına kilitleyip hayatına devam etti. Bir ara serveti, Bitcoin'in zirvesinde yarım milyar doların üzerine çıkmıştı!

Hikayenin ilginç bir kıvrımı da var. Bir siber güvenlik firması, sekiz aylık çalışmanın ardından IronKey'in tam da bu modelini kırmayı başardığını açıkladı. Cihazın kendini imha sayacını tetiklemeden, 200 trilyon simüle edilmiş deneme yapabilen bir yöntem geliştirdiler. Firma Thomas'a yardım teklif etti. Ama Thomas, yıllar önce başka iki ekiple sözlü anlaşma yaptığı için bu teklifi reddetti. Yani teknik olarak servetine ulaşmanın bir yolu artık var olabilir ancak hikaye, hukuki ve kişisel düğümler yüzünden hala tam olarak çözülmüş değil.

Büyük Resim: Her Beş Bitcoin'den Biri Kayıp

Bu iki isim yalnız değil, sadece pek çok hikayeden iki örnek. Bir analiz şirketinin sık sık gündeme gelen tahminine göre dolaşımdaki Bitcoin'in yaklaşık yüzde 20'si kayıp ya da erişilemez cüzdanlarda kilitli, yani her beş Bitcoin'den biri teknik olarak var olsa da bir daha asla harcanamayabilir! Bu, on milyonlarca insanın gözü önünde duran ama dokunulamayan devasa bir servet anlamına geliyor.

Kayıp coin'lerin hikayeleri çoğu zaman aynı acı kalıbı izliyor: İnsanlar Bitcoin'i değersizken aldılar ve fazla da ciddiye almadılar, sonra da gelişigüzel bir yere kaydedip unuttular. Los Angeles'lı bir girişimci, kaybettiği bin Bitcoin hakkında "Her gün, sahip olabileceğimin çok küçük bir kısmına sahip olduğumu hatırlamak istemiyorum" diyor. Cüzdan kurtarma şirketleri de fiyat her yükseldiğinde çaresiz başvuruların katlandığını söylüyor.

Kayıp coin'ler, aslında "yok olmuyor"lar, sadece dolaşımdan kalıcı olarak çıkıyorlar. Bu durum, Bitcoin'in toplam arzını fiilen daraltıyor ve teorik olarak kalan coin'lerin kıtlığını, dolayısıyla de değerlerini artırıyor. Yani bir kişinin trajedisi, ağın geri kalanı için sessiz bir "yakım" işlevi görüyor. Howells bile davasını kaybettikten sonra erişilemez coin'lerinin "ağa fayda sağlayan harcanamaz fonlar" olarak kalacağını söylemişti.

Geri Alma Düğmesi Yok

Bu hikayeleri internette çoğu zaman eğlenceli birer kaza gibi görsek de altında kriptonun en temel dersi de yatıyor. Geleneksel finans sistemi, hataları affetmek üzerine kurulu; yanlış havaleyi iptal edebilir, unutulan şifreyi sıfırlayabilir, çalınan kartınızı iptal edebilirsiniz çünkü ortada her zaman bir aracı, bir otorite var. Bitcoin’deki "kendi bankan ol" özgürlüğü, beraberinde "kendi banka güvenliğin de ol" sorumluluğunu getiriyor.

Pratikte bunun birkaç basit ama hayati alışkanlıktan geçiyor. Özel anahtarların ve kurtarma ifadelerinin birden fazla güvenli kopyasını tutmak, bilgiyi tek bir kırılgan noktaya emanet etmemek anlamına geliyor. Howells ve Thomas'ın hikayeleri de milyon dolarlık birer hatırlatma. Bu dünyada en büyük risk çoğu zaman piyasa değil, kendi dikkatsizliğimiz. Servet zincirin üstünde güvende durabilir ancak ona açılan kapının anahtarı bir kez kaybolduğunda, onu geri verecek kimse de yok.

*Makaleyi hazırlarken yararlandığımız kaynaklar

**Yasal Uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

BTC

%0.76

Stablex’i indirin, Bitcoin ve
kripto para alıp satmaya başlayın